ဘရာဇီးႏုိင္ငံသား ဟိုုေဆး ဂရာဇီယာႏုိဒါေဆးလ္ဗား (၆၂ ႏွစ္)ဟာ ကုလသမဂၢစားနပ္ရိကၡာႏွင့္ စိုက္ပ်ဳိးေရးအဖြဲ႕( FAO )ရဲ႕ အႀကီးအကဲအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့တာမၾကာ ေသးပါဘူး။ ၎ဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ဇန္န၀ါရီ ၁ ရက္ကစလုိ႔ အဖြဲ႕ရဲ႕ အေထြေထြၫႊန္ၾကားေရးမွဴးတာ၀န္ကို လာမယ့္ ၂၀၁၅ ဇူလုိင္အထိ ထမ္းေဆာင္ရမွာပါ။ ၎ဟာ အေမရိကန္မွာ ေမြးဖြားသူ ဘရာဇီးပညာရွင္ျဖစ္ကာ ဘရာဇီးသမၼတ လူလာဒါေဆးလ္ဗားလက္ထက္မွာလည္း စားနပ္ရိကၡာဖူလံုေရး၀န္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုလို အက္ဖ္ေအအုိရဲ႕ ပူပူေႏြးေႏြးအႀကီးအကဲသစ္နဲ႔ အင္တာဗ်ဴးကို ျပန္လည္ေကာက္ႏုတ္တင္ဆက္လုိက္ပါတယ္။
မစၥတာဒါေဆးလ္ဗားခင္ဗ်ာ အက္ဖ္ေအအိုရဲ႕ အႀကီးအကဲသစ္တစ္ဦးအေနနဲ႔ လူႀကီးမင္းရဲ႕ အဓိကပန္းတိုင္ဟာ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈအျမစ္ ျပတ္တိုက္ဖ်က္ေရးလုိ႔ ေျပာထားတယ္။ အဲဒါ မုိးထိေအာင္တက္ေနတဲ့စားေသာက္ကုန္ေစ်းႏႈန္းေတြထဲမွာ အဆက္ မျပတ္တုိးေနတဲ့ ကမၻာ့လူဦး ေရနဲ႔ ဆက္ျဖစ္ေနဆဲ စီးပြားေရးအက်ပ္အတည္း ေတြၾကားထဲမွာ အလြန္ အကၽြံမွန္းထားတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္တစ္ရပ္ျဖစ္မေနဘူးလား။
ကၽြန္ေတာ့္စီမံကိန္းက ရည္မွန္းခ်က္ႀကီးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ႀကီးႀကီးေတြနဲ႔သာ လူေတြကို ႏုိးၾကားေစႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီ့အခ်က္ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အေသ အခ်ာရရွိေအာင္ စြမ္းေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္ပါ။ ငတ္မြတ္မႈတုိက္ဖ်က္ေရးမွာ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ုိင္းနဲ႔ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕အစိတ္အပိုင္းအားလံုးကို ေရြ႕လ်ားပါ၀င္လာ ေစေရးပါ။ အက္ဖ္ေအအုိတစ္ခုတည္း ဒါမွမဟုတ္ အစုိးရတစ္ရပ္တည္းကေတာ့ ကမၻာေပၚမွာ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈအျမစ္ျပတ္ေပ်ာက္ကြယ္ေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ပါဘူး။
ရြယ္ရည္ေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ကုလသမဂၢက သူ႔ရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၅ မွာ ငတ္မြတ္ေခါင္း ပါးသူဦးေရကို ရာခုိင္ ႏႈန္းထက္၀က္အထိ ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔ကိုေၾကညာခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့လက္ေတြ႕မွာေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ကိန္းဂဏန္းေတြက (ငတ္မြတ္သူ)လူ ဦးေရ ၈၂၆ သန္းကေန ၉၂၅ သန္းေက်ာ္အထိ တုိးလာခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ တုိးတက္မႈတခ်ဳိ႕လည္းဖန္တီးခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ ဇာတိ ဘရာဇီးမွာ၊ ဂါနာမွာ၊ အျခားႏုိင္ငံေတြၾကားမွာဆုိ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈတုိက္ဖ်က္ေရး ဟာသိပ္ေအာင္ျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုအခ်ိန္နဲ႔ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္အၾကားအႀကီးဆံုးကြာျခားခ်က္ကေတာ့ ေလးမန္းဘရား သားဘဏ္ ေဒ၀ါလီခံကတည္းကစလို႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အားလံုး ၿဂိဳဟ္တစ္လံုးေပၚမွာ ရွင္သန္ေနၾကတာ၊ ၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံခ်င္းဟာ တစ္ႏုိင္ငံနဲ႔ တစ္ႏုိင္ငံမွီခုိေနရတယ္ဆုိတာကို ကမၻာႀကီးက သိနားလည္ သြားပါၿပီ။ စုစည္းညီၫြတ္မႈအသစ္တစ္ခုေတာ့ ရွိလာေနပါၿပီ။
အဲဒီလိုမ်ဳိးရွိေနတယ္ဆုိတဲ့ အေထာက္အထားကို လူႀကီးမင္း ဘယ္မွာ အတိအက်ျမင္မိပါသလဲ။
ယေန႔ကာလမွာေတာ့ ကမၻာႀကီးက ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈကပ္ေဘးေတြကို ပိုၿပီးလ်င္လ်င္ျမန္ျမန္တံု႔ျပန္ေနပါၿပီ။ အေရးေပၚကိစၥေတြ အတြက္ အထူးရန္ပံုေငြေတြလည္းရွိေနတယ္။ ဒီလို စုစည္းညီၫြတ္မႈမ်ဳိးက စိတ္ဆႏသစ္တစ္ရပ္ကို ေရာင္ျပန္ဟပ္ေနပါတယ္။ လူတုိင္းကလည္း ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈကေန ဘယ္သူမွ အက်ဳိးအျမတ္မရဘူးဆုိတာ သိနားလည္ထားခဲ့ၾကတယ္။ ဘ႑ာေရးန႔ဲ ေႂကးၿမီအက်ပ္အတည္း ေတြလုိပဲငတ္မြတ္မႈျပႆနာကို လူတိုင္းပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မွသာ ေျဖရွင္းႏုိင္ပါမယ္။ လတ္တေလာ ျပ႒ာန္းမႈတစ္ရပ္အေနနဲ႔ စားနပ္ရိကၡာကုန္သြယ္ေရးေလာ ကနဲ႔ ေ၀ါလ္စထရိကေန ေစ်းႏႈန္းခန္႔မွန္းသူေတြကို ဖယ္ထုတ္မယ့္ ဥပေဒတစ္ရပ္ျပ႒ာန္းတာ ပိုမထိ ေရာက္ႏုိင္ဖူးလား။ သည္လိုပဲ ကုန္ပစၥည္းေစ်းအတက္အက် ခန႔္မွန္းမႈေတြကို ကုန္ေစ်းႏႈန္းျမင့္မားမႈေတြရဲ႕ အဓိက အေၾကာင္းရင္းတစ္ရပ္အျဖစ္ျမင္ေနရပါတယ္။ ဒီအခ်က္က လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာကိုလည္း ဆင္းရဲမြဲေတမႈမ်ဥ္းေအာက္ေျခေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႔ေနတာပါ။ ကၽြန္ေတာ့္အျမင္ ေစ်းအတက္အက်ခန္႔မွန္းတာက တကယ္ေတာ့ ကုန္ေစ်းႏႈန္းႀကီးျမင့္ျခင္း၊ အလြန္အကၽြံအေျပာင္းအလဲျဖစ္ျခင္း ေတြရဲ႕အေရးပါတဲ့အေၾကာင္းတစ္ရပ္ပါပဲ။ အဲဒါက ဘဏ္ေတြနဲ႔ ကယ္ဆယ္ေရးရန္ပံုေငြေတြအတြက္ပဲ အက်ဳိးရွိေစတယ္။ ထုတ္လုပ္သူ၊ ျဖန္႔ျဖဴးသူ၊ ၀ယ္ယူသူေတြအတြက္မဟုတ္ဘူး။ စားသံုးသူေတြအတြက္လည္း မဟုတ္ဘူး။ အက္ဖ္ေအအုိက ကိစၥႏွစ္ခုပဲလုပ္ႏုိင္တာပါ။ ေစ်းကြက္ကို အခ်က္အလက္ေတြ၊ ေလ့လာမႈေတြ၊ စာရင္းဇယားေတြျဖည့္ဆည္းေပးႏုိင္ ၿပီး ေစ်းကြက္ေတြကို ပိုၿပီးပြင့္လင္းျမင္သာေအာင္ ဖန္တီးေပးတာပါ။ ၿပီးေတာ့ အဖြဲ႕က အစိုးရေတြကို စိုက္ပ်ဳိးေရးမွာ ပိုၿပီးရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖုိ႔ တြန္း အားေပးႏုိင္တာပါ။
စားနပ္ရိကၡာထုတ္ကုန္ေတြကို ေစ်းႏႈန္းခန႔္မွန္းတာ ပိတ္ပင္ဖုိ႔ လူႀကီးမင္း ဘာေၾကာင့္ မတိုက္တြန္းတာပါလဲ။
ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ပိုတင္းက်ပ္တဲ့ ဥပေဒစည္းမ်ဥ္းေတြလိုအပ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ စားနပ္ရိကၡာနယ္ပယ္ထဲမွာမဟုတ္ပါဘူး။ စည္းမ်ဥ္းအသစ္ ေတြက တစ္ခုတည္းေသာ ေျဖရွင္းခ်က္မဟုတ္ပါဘူး။ အျခားအေရးပါ တဲ့နယ္ပယ္ေတြျဖစ္တဲ့ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕၀င္ႏုိင္ငံေတြၾကား ဒိုဟာ ေဆြးေႏြးပြဲလို ကုန္သြယ္ေရးေဆြးေႏြးမႈေတြရွိပါ တယ္။ စက္မႈဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံေတြဟာ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ေစ်းကြက္ေတြကို ဖြင့္ေပးသင့္ ၿပီး စုိက္ပ်ဳိးေရးအတြက္ ေထာက္ပ့ံေၾကးေပးထားတာ တခ်ဳိ႕ကို ဖယ္ရွား
ရမယ္။ ဒါဟာ ကၽြန္ေတာ္က အေကာင္းျမင္သမားမုိ႔ေျပာတာမဟုတ္ပါဘူး။ မွန္ကန္တဲ့ ခ်ဥ္းကပ္နည္းျဖစ္ဖုိ႔ေျပာတာပါ။
ဒါဆုိ ေထာက္ပံ့ေၾကးေတြ ပယ္ဖ်က္ျခင္းက ငတ္မြတ္မႈကို ဘယ္လိုေလ်ာ့ နည္းေစမလဲ။
ဥပမာအားျဖင့္ဗ်ာ ၿပီးခဲ့တဲ့ေႏြရာသီမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ေျပာင္းအေျခခံအီသေနာထုတ္လုပ္ေရးအတြက္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေပး တာေတြကိုရပ္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္ လုိက္တဲ့အတြက္ ေျပာင္းေစ်းႏႈန္း ခ်က္ခ်င္းထုိးက်သြားတယ္။ အဲဒါကို ဆင္းရဲတဲ့ႏုိင္ငံေတြမွာ ခံစားခဲ့ရတယ္။ ဗဟိုအေမရိကေဒသက ႏုိင္ငံေတြလုိေပါ့။ အဲဒီမွာ ေျပာင္းကို စားသံုးမႈအတြက္ေရာ ကၽြဲႏြားတိရစာၦန္ ေကၽြးေမြးေရးအတြက္ပါသံုးတယ္။ ၿပီးေတာ့ အေရွ႕ အာဖရိကေဒသမွာေပါ့။ အဲဒီ့မွာ ေျပာင္းကအဓိကအစားအစာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ဆံုးျဖတ္ခ်က္က စားနပ္ရိကၡာအေျခအေနအေပၚ တုိက္႐ိုက္အျပဳသေဘာအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိခဲ့ပါတယ္။
လူႀကီးမင္းဟာ အဓိကအေျပာင္းအလဲႀကီးေတြကို ႐ႈေမွ်ာ္ထားတယ္။ အက္ဖ္ေအအုိအဖြဲ႕ေလးက အဲဒီလုိကိစၥႀကီးေတြကို ဘယ္လုိစြမ္းေဆာင္ႏိုင္မွာပါလဲ။
စားနပ္ရိကၡာေစ်းႏႈန္းျမင့္တက္မႈနဲ႔ ဘ႑ာေရးနဲ႔ စီးပြားေရးအက်ပ္အတည္းေတြက ကမၻာတစ္၀န္း ဆင္းရဲမြဲေတမႈနဲ႔ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈကိစၥေတြကို ပိုၿပီးသတိထားမိေစခဲ့ တယ္။ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ုိင္းဟာ ငတ္မြတ္မႈပေပ်ာက္ေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ အက္ဖ္ ေအအုိကက်င္းပတဲ့ကမၻာ့စားနပ္ရိကၡာဖူလံုေရးေကာ္မတီဟာလည္း အစုိးရေတြ၊ ပုဂၢလိကက႑နဲ႔ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕ေတြ၊ ႏုိင္ငံတကာအဖြဲ႕ အစည္းေတြၾကားမွာ ငတ္မြတ္မႈ၊ စားနပ္ရိကၡာဖူလံုမႈ၊ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈကိစၥေတြကို ေဆြးေႏြးရာက ဖုိရမ္တစ္ခုျဖစ္လာေနပါတယ္။ ဒီအခ်က္က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔အတြက္ထိေရာက္တဲ့ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ စားနပ္ရိကၡာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ တစ္ရပ္တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အေရးပါတဲ့ အုတ္ျမစ္ကိုခ် ေပးပါတယ္။
လူႀကီးမင္းရဲ႕ အရင္ကအက္ဖ္ေအအိုအႀကီးအကဲယာ့ဒီေယာ့ဟာ ၁၈ ႏွစ္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီး ေအာင္ျမင္မႈအမ်ားႀကီးမရွိခဲ့ပါဘူး။ လူႀကီး မင္းအေနနဲ႔ ေရာေအာင္ျမင္မႈ ရဖုိ႔ ဘယ္လို အခ်ိန္သတ္မွတ္ခ်က္ရွိထားလဲ။
ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးျဖစ္စဥ္ေတြက အၿမဲအခ်ိန္ယူရတယ္။ ဒါေပမဲ့ တစ္ခုခုကို ဖယ္ထုတ္ပစ္ရတာမ်ဳိးကေတာ့ အမ်ားအားျဖင့္ ပိုျမန္တတ္တယ္။ စိုက္ပ်ဳိးေရးမွာ ဓာတုေဗဒပညာရပ္ကို မိတ္ဆက္ဖုိ႔ ႏွစ္တစ္ရာ ၾကာခဲ့တယ္။ အဲဒီ့ပညာရပ္ကို ျပန္ဖယ္ထုတ္ဖုိ႔က်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ပိုၿပီးျမန္ျမန္လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။
—Ref: Interview with UN Food and Agricultural Chief Jose' Graziano da Silva
