အာရပ္ေႏြဦးေပၚေပါက္ရာ ႏုိင္ငံေတြထဲက တစ္ႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ျဖစ္တဲ့ တူနီးရွားဟာ ယခုအခါ စံပယ္ေတာ္လွန္ေရး( Jasmine Revolution ) ၿပီးေနာက္ တစ္ပါတီအာဏာ ရွင္စနစ္ကိုဖ်က္သိမ္းကာ ႏုိင္ငံရဲ႕ ဒီမုိကေရ စီေရြးေကာက္ပြဲကိုက်င္းပၿပီးစီးခဲ့ပါၿပီ။ ယင္းေရြးေကာက္ပြဲမွာ အႏုိင္ရခဲ့ တာကေတာ့ အင္နာဒါပါတီျဖစ္ပါတယ္။ အင္နာဒါ ပါတီဟာ လတ္တေလာမွာေတာ့ တူနီးရွားရဲ႕ အႀကီးမားဆံုးပါတီႀကီးတစ္ရပ္ျဖစ္ကာ ဒီပါတီ ကိုတည္ေထာင္သူေတြထဲက တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ရာရွစ္အယ္ဂန္ေနာ္ခ်ီကို ပါတီ
ရဲ႕ တတ္သိပညာရွင္ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအျဖစ္သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ မစၥတာရာရွစ္ဟာ ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ ဒမတ္စကတ္တကၠသိုလ္မွာ ဒႆန ေဗဒပညာသင္ၾကားေနစဥ္ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ခန္႔က ဆုိရွယ္လစ္ပါတီ၀င္ဖူးသူ တစ္ဦးျဖစ္ေပမယ့္ ေနာက္ပုိင္းမွာ ဘာသာေရးအေျခခံအျမင္နဲ႔ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမားအစၥလာမ္၀ါဒီတစ္ဦးျဖစ္လာပါ တယ္။ ၎ဟာ တစ္ပါတီတည္း ႀကီးစုိးတဲ့ ႏုိင္ငံေရးစနစ္အဆံုးသတ္ဖို႔နဲ႔ ဒီမုိကေရစီထြန္းကားဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၿပီး ေထာင္ဒဏ္ ၁၁ ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္၊ တစ္သက္ တစ္ကၽြန္း တစ္ႀကိမ္ က်ခံခဲ့ရဖူးသူလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ၎င္းဟာ ပထမ ျပစ္ဒဏ္ကို ၁၉၈၁ ကေန၁၉၈၄ ခုႏွစ္အထိ သံုးႏွစ္ခံခဲ့ရၿပီး ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ ဘာသာေရးအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ေတာင္းဆုိမႈ ေၾကာင့္ လႊတ္ေပးခံခဲ့ရတယ္။ ဒုတိယျပစ္ဒဏ္ကို ၁၉၈၇ မွာရခဲ့ၿပီး ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ လႊတ္ေပးခံခ့ဲရပါ တယ္။ အဲဒီ့ေနာက္ပုိင္းေတာ့ ၎င္းဟာ လန္ဒန္မွာပဲ ျပည္ေျပးတစ္ဦး အေနနဲ႔ ဆယ္စုႏွစ္ႏွစ္ခုၾကာေနထုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ သူ႔႐ုပ္ပံုလႊာ အက်ဥ္းမွ်ပါပဲ။ ယခု တင္ဆက္မွာကေတာ့သူနဲ႔ယူ႐ိုသတင္းဌာနရဲ႕အင္တာဗ်ဴးေကာက္ႏုတ္ခ်က္မ်ား ျဖစ္ၿပီး ဒီေကာက္ ႏုတ္ခ်က္မ်ားမွာ လက္ရွိတူနီးရွားရဲ႕ေတာ္လွန္ေရးအလြန္ ႏုိင္ငံေရး ကိုလည္းျမင္ေတြ႕ႏုိင္ပါမယ္။
- အင္နာဒါရဲ႕ လက္ရွိမူ၀ါဒေတြကို တူနီးရွားနဲ႔ ျပင္ပကလူမ်ားစုက (ဘာသာေရးမဆန္တဲ့) ေလာကီေရးအသားေပးအယူအဆ ( Secularism ) ကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈတစ္ခုလို႔ မွတ္ယူေနၾကတယ္။ ဘာသာေရးမဆန္တာကလည္း တူနီးရွားႏုိင္ငံေရးရဲ႕ အသြင္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ အဲဒီလုိမ်ဳိး ၿခိမ္းေျခာက္မႈရွိပါတယ္လုိ႔ ထင္ေနသူေတြကို လူႀကီးမင္းအေနနဲ႔ ဘယ္လို အာမခံခ်က္ေတြေပးႏုိင္ပါသလဲ။
တူနီးရွားက ေလာကီေရး (သက္သက္)တုိင္းျပည္တစ္ခုမဟုတ္ပါဘူး။ တူနီးရွားမွာ သံုးတဲ့ ဘာသာစကားက အာရဗီျဖစ္ၿပီး ဘာသာေရးက အစၥလာမ္ပါ။ ဒါေပမဲ့ တူနီးရွား ႏုိင္ငံသားအားလံုးကို ေလာကီေရးသမားပဲျဖစ္ျဖစ္ အစၥလာမ္၀ါဒီပဲျဖစ္ျဖစ္ အာမခံခ်က္ေတြ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေပး ထားတယ္။ ကြဲျပားမႈေတြ၊ သေဘာထားအျမင္ေတြရွိေနေပ မယ့္လည္း တူနီးရွားမွာ အမ်ဳိးသားနဲ႔ အမ်ဳိးသမီးအားလံုးဟာ အခြင့္အေရးညီတူညီမွ် ခံစားသင့္ပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ ယံုၾကည္မႈေတြကို ေဘးဖယ္ထားၿပီးဆုိရရင္ ဥပေဒ ေရွ႕မွာ အားလံုးသာတူညီမွ်ပါပဲ။
- လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေတာ္လွန္ေရးကို ဖိႏွိပ္ခဲ့တဲ့ စစ္တပ္နဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႕ရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အမွန္တရားေပၚထြက္လာဖုိ႔ ေစာင့္ေနပါတယ္။ အာဏာပုိင္ေတြက စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈရလဒ္ေတြကို ဘယ္အခ်ိန္ထုတ္ ျပန္ျဖစ္မယ္လုိ႔ထင္ပါသလဲ။
တရား႐ံုးေတြအတြက္က သူတုိ႔လက္ရွိမွာ အစီရင္ခံစာကို သံုးသပ္ဆဲျဖစ္ၿပီး ဒီကိစၥက အခ်ိန္ယူရမွာပါ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈကို လ်င္ျမန္စြာ နိဂံုးခ်ဳပ္ဖုိ႔ လိုအပ္ပါတယ္။တစ္ႏွစ္ ကုန္သြားၿပီး ဘာရလဒ္မွ မရွိေသးဘူး။ တရား႐ံုးေတြကလည္း ခုိးမႈနဲ႔အလြဲသံုးစားမႈတခ်ဳိ႕ကို စီရင္ၿပီးျဖစ္ေပမယ့္ ေသဆံုးမႈနဲ႔ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈေတြကို စီရင္တာနည္း ေသးတယ္။ ေႏွး ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမႈေတြအားလံုး ႐ံုးေတြမွာ စစ္ေဆးေနပါၿပီ။ ဒီကိစၥကို ျဖစ္ႏုိင္သမွ် မၾကာခင္မွာပဲ တရားနည္းလမ္းက်က်မွ်တတဲ့နည္းနဲ႔ ေျဖရွင္းႏုိင္ဖုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။
- တူနီးရွားဟာ တုိးတက္မႈနိမ့္ၿပီး စီးပြားေရးက်ဆင္းေနတယ္။ စီးပြားေရး ရဲ႕ အဓိကေက်ာ႐ုိးျဖစ္တဲ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းက ေႏွးေကြးေနၿပီး အလုပ္ လက္မဲ့ဦးေရက ၈၀၀၀၀၀ ေလာက္ရွိတယ္။ ဒီကိစၥေတြကို ကုိင္တြယ္ဖုိ႔ လူႀကီးမင္းရဲ႕ စီမံကိန္းေတြက ဘာမ်ားပါလဲ။
မ်က္လွည့္ဆန္တဲ့ ေျဖရွင္းခ်က္မ်ဳိးေတာ့ မရွိဘူးေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဆႏၵရွိသလုိ အလုပ္လက္မဲ့ျပႆနာနဲ႔ စီးပြားေရးတုိးတက္ႏႈန္းသုညကေနရွစ္ရာခုိင္ႏႈန္းျဖစ္ လာဖို႔အတြက္ ေျဖရွင္းခ်က္မ်ဳိး ဒီေန႔ရွိထားၿပီလို႔ မေျပာႏုိင္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္က ေတာင္းဆုိတာက တူနီးရွားႏုိင္ငံသား အားလံုး အစုိးရနဲ႔အတုိက္အခံ၊ လူတန္းစားအားလံုးဟာ အေျခအေန ကိုတုိးတက္ေအာင္အတူတကြအလုပ္လုပ္ရပါမယ္။ အစုိးရန႔ဲ ၎င္းရဲ႕ အဖြဲ႕ အစည္းေတြကို ေထာက္ခံၿပီး ျပည္တြင္းနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားအရင္းအႏွီးရွာ ရပါမယ္။ တူနီးရွားမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအခြင့္အလမ္းနဲ႔ အလားအလာ ေတြအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။
- ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအေၾကာင္းေျပာေတာ့ လူႀကီးမင္းတုိ႔ကို ေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံ ေပးထားတဲ့ လူပုဂၢိဳလ္၊ ႏုိင္ငံ၊ အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုခုမ်ားရွိမလား။
ကမၻာႀကီးက တူနီးရွားေတာ္လွန္ေရးကို ႀကိဳဆုိခဲ့ၾကတယ္။ ဥေရာပဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ပထမဆံုးမိတ္ဖက္ပါ။ ဒီဆက္ဆံေရးဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႔ ကၽြန္ေတာ္ တုိ႔ သႏၷိ႒ာန္ခ်ထားတယ္။ တူနီးရွားဟာ အခုေတာ့ လာလည္ပတ္စရာေနရာတစ္ခုျဖစ္ေနၿပီ။ ျပင္သစ္၊ အီတလီနဲ႔ ဂ်ာမနီႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးအားလံုး ဒီကိုလာလည္ၿပီးသြားပါၿပီ။
- ဥေရာပသမဂၢက ဘာေတြကတိျပဳခဲ့ပါသလဲ။
သူတုိ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ၊ ေခ်းေငြနဲ႔ အကူအညီေတြေပးဖုိ႔ တူနီးရွားနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈတုိးျမႇင့္ဖုိ႔ ကတိျပဳထားတယ္။ အေမရိကန္က လည္း တူနီးရွားမွာ ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံခ်င္ေနတယ္။ ခရီးသြားလုပ္ငန္း ျမႇင့္တင္ ခ်င္လုိ႔ပါ။ ပင္လယ္ေကြ႕ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ အယ္ဂ်ီးရီးယား၊ လစ္ဗ်ား၊ ေမာ္႐ိုကို၊ အာရပ္ကမၻာတုိ႔ဟာလည္း တူနီးရွားမွာ အဓိကရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြပါ။
- တူရကီက အစၥလာမ္မစ္ပါတီ ေအေကပီကေတာ့ စီးပြားေရးအရ၊ ႏုိင္ငံေရး အရ ေအာင္ျမင္ေၾကာင္း သက္ေသျပၿပီးပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ တျခားေသာ အစၥ လာမ္မစ္ပါတီေတြရဲ႕ အေတြ႕အႀကံဳကေရာ ဘယ္လိုလဲ။ အယ္ဂ်ီးရီးယား မွာ ၉၀ ႏွစ္မ်ား အေစာပုိင္းကလုိေပါ့။ ဆုိမာလီယာမွာေရာ ဘယ့္ႏွယ့္လဲ။ အင္နာဒါ ဟာ ဘယ္လုိပံုစံေမာ္ဒယ္မ်ဳိးကို လုိက္လုပ္ဖုိ႔ ရည္ရြယ္ထားပါသလဲ။
ေအေကပီပါတီကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ အနီးကပ္ဆံုးပါ။ တူရကီနဲ႔ တူနီးရွားအေျခအေနက တစ္ပံုစံတည္းတူညီမႈရွိတယ္။ မၾကာမီကရတဲ့ သမုိင္းအေတြ႕အႀကံဳေတြ၊ အေနာက္အုပ္စုနဲ႔ နီးကပ္မႈရွိတာေတြရယ္ ေတာင္မွ အတူတူပါပဲ။ ဒီအခ်က္ေတြအားလံုးတူညီၿပီး ေအေကပီနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဆက္ဆံေရးကလည္း ပိုနက္႐ိႈင္းေနပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ တုိ႔ဟာအစြန္းမေရာက္တဲ့ အလယ္အလတ္ အစၥလာမ္မစ္ပါတီေတြ ျဖစ္တယ္။ ေအေကပီကို နမူနာယူၿပီး တူရကီရဲ႕ စီးပြားေရးေအာင္ျမင္မႈ၊ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဒီမုိကေရစီေအာင္ျမင္မႈေတြကေန ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အက်ဳိးအျမတ္ရႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံတစ္ခုခ်င္းမွာ ကုိယ့္ကုိယ္ပုိင္အေျခအေနနဲ႔ကုိယ္ျဖစ္ပါတယ္။
- စာနယ္ဇင္းသမားေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားက မီဒီယာက႑မွာ အျငင္းပြားဖြယ္ ရာထူးေနရာသစ္ေတြ ခန္႔အပ္လုိက္လို႔ ေဒါသထြက္ေနၾကပါတယ္။ ဒီလုိ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ဳိးေတြ နဲ႔ အင္နာဒါပါတီက မီဒီယာကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားတာဟာ လြတ္လပ္တဲ့စာနယ္ဇင္းနဲ႔ လြတ္လပ္စြာေဖာ္ျပခြင့္ကို ပ်က္စီးေစ ႏုိင္ပါတယ္။ အစုိးရဟာ သူလုပ္ပုိင္ခြင့္ ၾသဇာအာဏာကို က်င့္သံုးေဆာင္ရြက္ ရမွာပဲ။ မီဒီယာကို ႀကီးၾကပ္မယ့္သူေတြကို မၾကာခင္က ေရြးခ်ယ္ခန္႔အပ္ တာေတြ သူတုိ႔လုပ္ခဲ့ပါတယ္။
- လူႀကီးမင္းဟာ တူနီးရွားမီဒီယာကိုေ၀ဖန္ခဲ့တယ္ေနာ္။
တူနီးရွားမီဒီယာအားလံုးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ မွန္မွန္ကန္ကန္လုပ္ တဲ့ မီဒီယာေတြကို ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မေ၀ဖန္ခဲ့ပါဘူး။ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မဆန္တဲ့ မီဒီယာေတြကိုပဲ ေ၀ဖန္တာပါ။
- အင္နာဒါပါတီဟာ တူနီးရွားကို အုပ္ခ်ဳပ္ေနတာလား။
တူနီးရွားကို အင္နာဒါပါတီ ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ဳိးသားတပ္ေပါင္းစုအဖြဲ႕က အုပ္ခ်ဳပ္ေနတာပါ။
—Ref: Post Revolution Politics in Tunisia, Euronews. 13 Jan.
