ဥေရာပဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္းကာလအတြင္းမွာ ဥေရာပ စီးပြားေရးကိုကယ္တင္ဖုိ႔ ဂ်ာမနီက ဇာတ္လုိက္လုပ္မယ္ဆုိရင္ လူၾကမ္းေတြက ဂရိ၊ ေပၚတူဂီ၊ အီတလီတုိ႔ျဖစ္ဖုိ႔မ်ားပါတယ္။ ေပၚတူဂီဟာ ယခုႏွစ္အတြင္းမွာပဲ ဥေရာပသမဂၢနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာေငြေၾကးရန္ပံုေငြအဖြဲ႕တုိ႔ရဲ႕ ဘ႑ာေရးကယ္ဆယ္မႈနဲ႔ ရပ္တည္ခဲ့ရၿပီး လာမယ့္ႏွစ္မွာလည္း ဒဏ္ရာမ က်က္ေသးတဲ့ ၎ရဲ႕ စီးပြားေရး ဟာ တုိးတက္မႈႏႈန္း ၂ ဒသမ ၈ ရာခုိင္ႏႈန္းပဲရွိႏိုင္မယ္လို႔ ခန္႔မွန္းေနရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ေပၚတူဂီသမၼတအန္နီဘယ္ကာဗာကို ေဆးလ္ဗား ကေတာ့ ေပၚတူဂီနဲ႔ ဂရိကိုႏိႈင္းယွဥ္လုိ႔မရဘူးလို႔ ဆုိထားၿပီး ယူ႐ုိေငြအေပၚ ယံုၾကည္မႈကလည္း ခုိင္ၿမဲေနတာေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တုိင္းမ္မဂၢဇင္းနဲ႔ သမၼတေဆးလ္ဗားတုိ႔ရဲ႕ အေမးအေျဖေတြကို တင္ဆက္ေပးလုိက္ ရပါတယ္။
အခုလက္ရွိကေန ေနာက္တစ္ႏွစ္ဆုိရင္ ယူ႐ုိေငြဟာ ရွင္သန္ရပ္တည္ႏုိင္တဲ့ေငြေၾကးတစ္ရပ္ ျဖစ္လာပါဦးမလား။
ယူ႐ုိေငြဟာ ကမၻာတစ္၀န္း မွာ ယံုၾကည္ထုိက္တဲ့ေငြေၾကးတစ္ရပ္ျဖစ္လာမွာပါ။ ဥေရာပရဲ႕ ပုိင္ဆုိင္ထားမႈမွာ အေရးပါဆံုးက (ႏုိင္ငံေတြ)ေပါင္းစပ္ထားမႈပဲ။ ၿပီးေတာ့ ဥေရာပေပါင္းစည္းမႈရဲ႕ ေသာ့ခ်က္အစိတ္အပုိင္းကလည္း ယူ႐ုိေငြပဲ။ တစ္ႏွစ္တာအခ်ိန္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အႏွစ္ ၂၀ ကာလပဲျဖစ္ျဖစ္ ယူ႐ုိဟာဆက္ရွိေနမွာပါ။
လက္ရွိ အက်ပ္အတည္းရဲ႕ ေနာက္တစ္ဆင့္က ဘာျဖစ္မွာပါလဲ။
ေနာက္တစ္ဆင့္ကေတာ့ ေျဖရွင္းတာေပါ့။ ဂရိနဲ႔ အီတလီမွာႏုိင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဒီဘ႑ာေရး ကူးစက္ေရာဂါအႏၲရာယ္ကေန ဘယ္ႏုိင္ငံ၊ ဘယ္ေဒသမွ မလြတ္ဘူးဆုိတာကို ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ဥေရာပေခါင္းေဆာင္ေတြ သိနားလည္ဖုိ႔ အခ်ိန္အမ်ားႀကီးယူခဲ့ရတယ္။
ယူ႐ုိေငြေၾကးသံုးစြဲတဲ့ ယူ႐ုိဇုန္ကယ္ဆယ္ေရးမွာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံပါ၀င္ေရးဟာ ဘယ္ေလာက္လက္ေတြ႕က်ႏုိင္ပါသလဲ။
တ႐ုတ္ရဲ႕ တစ္ဦးခ်င္း ဂ်ီဒီပီက ဂရိက တစ္ဦးခ်င္းဂ်ီဒီပီထက္ ထက္၀က္ေလ်ာ့ေလ်ာ့ေလာက္ပဲရွိတယ္။ ဒီေတာ့ သူတုိ႔ေမးျမန္းရမွာက ဥေရာပႏုိင္ငံေတြက ဥေရာပ ဘ႑ာေရးတည္ၿငိမ္မႈအစီအစဥ္ထဲ ေငြအလံုအေလာက္မထည့္ခ်င္ဘူးဆုိရင္ ငါတုိ႔ကဘာေၾကာင့္လုပ္ရမွာလဲဆိုတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ေျပာထားတာကေတာ့ ႏုိင္ငံေငြေၾကး ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕မွာ ထပ္ျဖည့္မယ့္ ဘ႑ာေရးအရင္းအျမစ္ေတြအတြက္ေတာင္ ျဖည့္ဆည္းေပးဖုိ႔ ျပင္ဆင္ထားၿပီးၿပီဆုိတာပဲ။
ေပၚတူဂီက ဘာမွားခဲ့တာပါလဲ။
ယူ႐ုိဇုန္ထဲ ၀င္လုိက္ေတာ့ ေပၚတူဂီမွာ အတုိးႏႈန္းေတြသိသိသာသာ က်ဆင္းသြားခဲ့တယ္။ ဒီေတာ့ ျပည္တြင္း၀ယ္လိုအားတုိးခဲ့တယ္။ အေႂကြးတင္တာေတြတုိး ခဲ့တယ္။ ျပည္ပေႂကြးၿမီတုိးလာၿပီး ဘတ္ဂ်က္လုိေငြျပမႈေတြ တုိးလာတယ္။ အခုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အဲဒီ့အမွားေတြကိုျပင္ဆင္ေနပါၿပီ။
ေပၚတူဂီဟာ ဒီႏွစ္ထဲမွာ ရရွိခဲ့တဲ့ ဘ႑ာေရးကယ္ဆယ္မႈအတြက္ လုိက္နာေဆာင္ရြက္ရမယ့္ အရာအားလံုးကို လုပ္ေနပါၿပီလား။
ျပည္သူ႔ေႂကြးၿမီကိစၥအတြက္ အီးယူနဲ႔ေရာ ႏုိင္ငံေငြေၾကးရန္ပံု ေငြအဖြဲ႕တုိ႔နဲ႔ပါ ညိႇႏိႈင္းထားခဲ့သမွ်ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ရရွိေတာ့မွာပါ။ ၿပီးေတာ့လည္း ကုန္ထုတ္လုပ္ မႈတုိးတက္ေရးအတြက္ သတ္မွတ္ ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ဥပေဒေတြကို ျပ႒ာန္းေနပါတယ္။
ေပၚတူဂီရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြက ဘာေတြပါလဲ။
လာမယ့္ႏွစ္မွာ ေပၚတူဂီ စီးပြားေရးဟာ ၂ ဒသမ ၈ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ က်ေကာင္းက်ဆင္းႏုိင္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ အဓိကစိန္ေခၚမႈကေတာ့ ဒီထက္ပိုေကာင္းေအာင္လုပ္ဖို႔ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိတာကို သက္ေသျပဖုိ႔ပဲ။ ေပၚတူဂီစီးပြားေရးရဲ႕ ေမာင္းႏွင္အားက ျပည္ပပုိ႔ကုန္ေတြပါ။ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြက တုိးတက္ဖုိ႔ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒါလူေတြရဲ႕ ယံုၾကည္မႈနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြရဲ႕ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈေပၚမူတည္ေနတယ္။
ဂရိမွာေရာ ဘာျဖစ္ခဲ့ပါသလဲ။
တစ္ခါတေလ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ကုိ ဂရိက အေျခအေနနဲ႔ႏိႈင္းၾကတယ္။ ႏိႈင္းယွဥ္စရာမရွိပါဘူး။ အဆံုးမွာေတာ့ ဂရိအတြက္ကေႂကြးၿမီေတြကို အျပည့္ျပန္ေပးႏုိင္ ဖုိ႔မျဖစ္ႏုိင္ဘူးဆုိတာ သိနားလည္ခဲ့ၾကတယ္။ အီတလီကေတာ့ လံုး၀ကြဲျပားျခားနားတဲ့ျပႆနာတစ္ရပ္ျဖစ္ေနပါတယ္။
ဒါဆုိ ျပႆနာကဘာပါလဲ။
အီတလီမွာ ေငြစုဘဏ္အတုိးႏႈန္းကျမင့္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အီတလီဟာ ဥေရာပသမဂမွာ တတိယအႀကီးဆံုး စီးပြားေရးႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး ကမၻာမွာပၪၥမေျမာက္ စီးပြားေရး အင္အားႀကီးႏုိင္ငံျဖစ္ေပမယ့္ ေစ်း ကြက္ေတြက သူ႔ကိုမယံုၾကဘူးျဖစ္ ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒါဟာ ေႂကး မဆပ္ႏုိင္တဲ့ျပႆနာမဟုတ္ဘူး။ ေငြထည့္သြင္းစီးဆင္းေစဖုိ႔ ျပႆ နာသာျဖစ္ပါတယ္။၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဆီလ္ဗီယိုဘာလူစကို နီႏုတ္ထြက္သြားတာဟာ အီတလီ အတြက္ အျပဳသေဘာေဆာင္ တဲ့တုိးတက္မႈမ်ားျဖစ္လာမလား။
မိတ္ဖက္ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံက သမၼတတစ္ေယာက္က အီတလီ ႏုိင္ငံေရးအေၾကာင္း မွတ္ခ်က္ေတြ မေပးသင့္ပါဘူး။ (အီတလီ)၀န္ ႀကီးခ်ဳပ္သစ္မာရီယုိမြန္တီဟာ အလြန္စြမ္းေဆာင္ရည္ရွိသူတစ္ ဦးပါ။ ေစ်းကြက္ေတြဟာ ဥပေဒျပ႒ာန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္မႈေတြကိုသာမကဘဲ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြအေၾကာင္း၊ ဦးေဆာင္တဲ့ ေန
ရာမွာရွိေနတဲ့ ပုဂိဳလ္အေၾကာင္း ဂ႐ုစုိက္ရပါတယ္။
ေပၚတူဂီအေပၚမွာ အာရပ္ေႏြဦးက ဘာအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈၾသဇာရွိတယ္လို႔ထင္ပါသလဲ။
အဲဒါဟာ အျပဳသေဘာတုိးတက္မႈလို႔ထင္ပါတယ္။ သူတုိ႔က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းေတြပါ။ ေမာ္႐ုိကိုမွာ၊ အယ္လ္ဂီ်းရီးယားမွာ၊ အီဂ်စ္မွာ၊ လစ္ဗ်ားမွာ လည္ပတ္လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ ေပၚတူဂီကုမၸဏီေတြရွိပါတယ္။ အခုေတာ့ ဒီမုိကရက္တစ္အဖြဲ႕အစည္းေတြ ခုိင္မာေအာင္ တည္ေဆာက္ေရးမွာ သူတုိ႔ကို ဘယ္လိုကူညီ မလဲဆိုတာအေရးႀကီးလာပါတယ္။ ဥေရာပဟာ (အာရပ္ကမၻာမွာ) ဒီမုိကေရစီျဖစ္စဥ္ အေျခခုိင္မာေရးမွာ နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္း ပါ၀င္သင့္ပါတယ္။
—Ref: 10 Questions for Portuguese President Anibal Cavaco Silva. 12 Dec:
