ႏို၀င္ဘာ၊ ဒီဇင္ဘာ၊ ဇန္န၀ါရီ၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိေသာ တစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ ကူးစက္မႈျမန္ဆန္သည့္ ၀က္သက္ေရာဂါသည္ ယခုအခ်ိန္တြင္ လူထုအၾကား၌ ျဖစ္ပြားမႈမ်ားျပားေနေၾကာင္းသိရသည္။
၀က္သက္ေရာဂါသည္ အသက္ငါးႏွစ္ေအာက္ကေလးမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားေလ့ရွိၿပီး ငယ္ရြယ္စဥ္မျဖစ္ခဲ့သည့္သူမ်ားတြင္လည္း အသက္ႀကီး
သည့္အခါမွ ၀က္သက္ေရာဂါ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကူးစက္ခံရၿပီးထပ္မံျဖစ္ပြားႏိုင္သည့္ေရာဂါျဖစ္သည္။၀က္သက္ေရာဂါသည္ ႏွစ္စဥ္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိေနေသးေသာ ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ေသာ္လည္း ကာကြယ္ေဆးမ်ားထိုးေနသည့္အခ်ိန္အတြင္းမွာပင္ ၂၀၁၁ အတြင္း ယခင္ႏွစ္မ်ားထက္ ျဖစ္ပြားမႈမ်ားျပားလာခဲ့ၿပီး ကာကြယ္ေဆး မထိုးလိုက္ရသည့္ကေလးမ်ား တျဖည္းျဖည္း မ်ားျပားလာသည့္အတြက္ ၀က္သက္ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈျပန္လည္ေတြ႕ရွိခဲ့ရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးဌာနမွသိရသည္။ ၀က္သက္ေရာဂါပိုး စတင္၀င္ေရာက္သည့္အခ်ိန္မွ စတင္၍ ခုနစ္ရက္မွ ၁၈ ရက္အတြင္း လကၡဏာမ်ားျပသၿပီး ထိုအခ်ိန္သည္ အျခားသူတစ္ဦးအား ထပ္မံကူးစက္သည့္အခ်ိန္လည္းျဖစ္သည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္သည့္ေရာဂါ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေလ့ရွိရာ တစ္ဦးျဖစ္ပြားပါက ႏွာေခ်ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းမွ တစ္ဆင့္လည္းေကာင္း၊ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႕ ၍လည္းေကာင္း အနီးအနားရွိ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခရွိသည့္ လူမ်ားအား ထပ္မံကူးစက္ျခင္းျဖစ္သည္။
“ဟိုးအရင္တုန္းက ကာကြယ္ေဆးမထိုးရတဲ့အေျခအေနကဆိုရင္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ရင္ တစ္ရပ္ကြက္လံုးကို ကူးတာ။ အခုေတာ့ အဲလိုမ်ိဳး မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ အျဖစ္မ်ားတဲ့အခ်ိန္ဆိုရင္ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္မွာေတာင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတာ့ ၾကားရတယ္”ဟု ေတာင္ဒဂုံၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေနထိုင္သည့္ အသက္ ၅၀အရြယ္ အမ်ိဳးသားတစ္ဦးကေျပာသည္။ ၀က္သက္ေရာဂါျဖစ္ပြား သည့္အခ်ိန္တြင္ ႏွာေခ်၊ ေခ်ာင္း ဆိုးျခင္း၊ ဖ်ားျခင္းႏွင့္ မ်က္စိနီျခင္း မ်က္ႏွာႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္တြင္ အနီစက္မ်ား ထြက္ေပၚေလ့ရွိၿပီး ျဖစ္ ပြားေနသည့္အခ်ိန္တြင္ အပူခ်ိန္ အလြန္အမင္း ျပင္းထန္သည့္အ တြက္ အစာမစားႏိုင္ရာမွ အာ ဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္းမ်ား၊ အာဟာရ ခ်ဳိ႕တဲ့သည့္ကေလးမ်ားတြင္ ၀က္သက္ေပါက္လွ်င္ အသက္အႏၲ ရာယ္ျဖစ္ေစျခင္းမ်ားအထိ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေၾကာင္း ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးမွ ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာစိုးလြင္ၿငိမ္းက ပညာေပးေဆာင္းပါးျဖင့္ ေရးသားထားသည္။
“၀က္သက္ျဖစ္တဲ့အတြက္အသက္အႏၲရာယ္ျဖစ္တယ္ ဆိုတာက ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တဲ့အဆုတ္ထဲကိုပိုး၀င္ၿပီး အဆုတ္ေရာင္တာ၊ ျပင္းထန္၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျဖစ္တာ၊ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္တာ၊ နားျပည္ယိုတာ၊ မ်က္စိကြယ္တာေတြေၾကာင့္ အသက္ဆံုး႐ံႈးမႈမ်ားတာ”ဟု အေထြေထြေရာဂါကု ဆရာ၀န္ေဒါက္တာထြန္းသိန္းကေျပာသည္။
ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ၀က္သက္ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးႏႈန္းသည္ ျဖစ္ပြားသူမ်ား၏ ၃ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၆ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိရွိၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္း ၀က္သက္ေရာဂါအစုလိုက္ ျဖစ္ပြားမႈ(၃၄)ႀကိမ္တြင္ ေသဆံုးသူ ခုနစ္ဦးရွိခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး၊ မေကြးတိုင္းေဒသႀကီးတို႔၌ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး အျခားတိုင္းေဒသႀကီးမ်ားတြင္ လည္း ျဖစ္ပြားမႈႈမ်ားရွိေနေၾကာင္း က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာန၏ ထုတ္ ျပန္ခ်က္မ်ားအရသိရသည္။
၀က္သက္ေရာဂါျဖစ္ပြားပါက ဗိုင္းရပ္စ္ပုိးေသေစရန္အတြက္ ကုသ၍မရႏိုင္သျဖင့္ ေနာက္ ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား ၀င္ေရာက္ၿပီး အသက္ေသဆံုးမႈမ်ား မျဖစ္ပြား ေစရန္အတြက္သာ ကုသကာကြယ္ရျခင္းမ်ိဳးသာ လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေဒါက္တာထြန္းသိန္းက ဆက္လက္ေျပာသည္။၀က္သက္ေရာဂါသည္ အသက္တစ္ႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားမႈအမ်ားဆံုး ျဖစ္ၿပီး အသက္ငါးႏွစ္မွ ကိုးႏွစ္ ကေလးမ်ားမွာ ဒုတိယျဖစ္ပြားမႈအမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။ ျဖစ္ပြားေတြ႕ရွိမႈ ျပန္လည္မ်ားျပားလာျခင္းသည္ ကာကြယ္ေဆးမထိုးသည့္ ကေလးမ်ားရွိေနျခင္း၊ ကာကြယ္ ေဆးသြားေရာက္ထိုးႏိုင္မႈ ခက္ခဲသည့္ ေနရာေဒသမ်ားရွိေနျခင္း၊ ေ၀းလံခက္ခဲသည့္ေနရာေဒသ မဟုတ္ေသာ္လည္း ၿမိဳ႕ေပၚ တိုက္တာမ်ားရွိ ကေလးမ်ားရွိေနျခင္း၊ ယာယီအလုပ္စခန္းမ်ားရွိ ကေလးမ်ားႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ လုပ္ ကိုင္သူမ်ား၏ ရင္ေသြးမ်ားတြင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးမႈနည္းပါးလာရာမွ တျဖည္းျဖည္း မ်ားျပားလာ ျခင္းျဖစ္သည္။
၀က္သက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြား သည့္အခါတြင္ ကိုယ္အပူခ်ိန္ျပင္း ထန္သည့္အတြက္ ေရခ်ိဳးျခင္းမျပဳသင့္ဘဲ အဖ်ားေပ်ာက္ၿပီး အေရ ျပားေပၚရွိ အနာေဖးမ်ား ကြာက် ၿပီးသည့္အခ်ိန္မွသာ ေရခ်ိဳးႏိုင္ ေၾကာင္းသိရသည္။၀က္သက္ မျဖစ္ေပၚေသးသည့္လူတိုင္း၌ျဖစ္ပြားႏိုင္ၿပီး အသက္ႀကီးသည့္သူမ်ားတြင္ျဖစ္ပြားမႈမွာ နည္းပါးေၾကာင္း သိရ သည္။ ၀က္သက္ျဖစ္ပြားဖူးသည့္ ကေလးမ်ားအား ကတံုးတံုးေပးရ သည္ဟူေသာ ယူဆခ်က္မ်ားလည္းရွိၿပီး ကတံုးတံုးျခင္း၊ မတံုး ျခင္းသည္ ဆိုးရြားေသာ ထိခိုက္မႈမ်ား မရွိႏိုင္ေၾကာင္း ေဒါက္တာ ထြန္းသိန္းက ဆက္လက္ေျပာသည္။
“ဟိုးအရင္တုန္းကဆိုရင္ ၀က္သက္ျဖစ္ရင္ ၀က္ေခ်းေကၽြး ရတယ္။ မ်က္လံုးထဲ ၀က္ေခ်းရည္ ကို ထည့္ရတယ္ဆိုတာေတြရွိခဲ့တယ္။ အဲဒီတုန္းကဆို ၀က္ေခ်းရည္ မ်က္လံုးထဲထည့္ၿပီး မ်က္စိ ကြယ္သြားတဲ့ ကေလးေတြလည္း ႀကံဳဖူးတယ္။ အခုေတာ့ အဲဒီ့အယူ အဆေတြ မရွိသေလာက္ျဖစ္သြားပါၿပီ”ဟု ေဒါက္တာထြန္းသိန္းက ဆက္လက္ေျပာသည္။ ၀က္သက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားသည့္ ကေလးမ်ားအား အရည္မ်ားမ်ား တိုက္ေကၽြးျခင္း၊ စြပ္ျပဳတ္ရည္ကဲ့သို႔ အာဟာရျဖစ္ေစမည့္ အစားအစာမ်ားအား ဂ႐ုျပဳ၍ ေကၽြးေမြးျခင္းျဖင့္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈ မျဖစ္ပြားေစရန္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေၾကာင္းသိရသည္။ ၀က္သက္ေရာဂါသည္ အေအးမိျခင္းကဲ့သို႔ အလြယ္တကူျဖစ္ႏိုင္
ၿပီး ကူးစက္မႈျမန္ဆန္သည္။ ကေလးမ်ားစုေ၀းရာေနရာမ်ားတြင္ အလြယ္တကူ ကူးစက္တတ္ေလ့ရွိၿပီး ေရာဂါျဖစ္ပြားသူအား သီးျခားထားရွိျခင္းျဖင့္ တစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ ကူးစက္မႈနည္းပါးေစရန္ ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
“အခုလို စာေမးပြဲေတြ နီးတဲ့အခါေတြမွာ ကေလးေတြ ၀က္သက္ေတြျဖစ္ၾကတာေတြ မ်ားေနတယ္”ဟု ေဒါက္တာထြန္းသိန္းက ဆက္လက္ေျပာသည္။
၀က္သက္ေရာဂါသည္ ကာ ကြယ္ေဆးထိုး၍ ကာကြယ္ရႏိုင္ သည့္ေရာဂါမ်ားစာရင္းတြင္ ပါ၀င္ ၿပီး ပိုလီယိုေရာဂါ၊ ဆံုဆို႔နာေရာဂါ၊ ၾကက္ညႇာေခ်ာင္းဆိုးေရာဂါ၊ ေမးခိုင္ေရာဂါ၊ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ(ဘီ)ေရာဂါ၊ တီဘီ ဦးေႏွာက္ အေျမႇးေရာင္ေရာဂါ မ်ားကဲ့သိ႔ု ကာကြယ္ေဆးမ်ား ပံုမွန္ ထိုးေပးလ်က္ရွိၿပီး ေမြးကင္းစေမးခိုင္ေရာဂါ ေလ်ာ့နည္း ပေပ်ာက္သြားသကဲ့သို႔ ၀က္သက္ေရာဂါႏွင့္ပိုလီယိုေရာဂါကုိလည္း လံုး၀ပေပ်ာက္ေစေရး ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။
က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္းတြင္ ပိုမိုျဖစ္ပြားလာသည့္ အေျခအေနေၾကာင့္ လည္းေကာင္း၊ ကာကြယ္ေဆးထိုးႏွံမႈပိုမိုလႊမ္းၿခံဳႏိုင္ရန္အတြက္ လည္းေကာင္း ေ၀းလံခက္ခဲသည့္ ေနရာမ်ားရွိ ကေလးမ်ားပါ မက်န္ ေစေရးအတြက္ အစုလိုက္ ၀က္ သက္ကာကြယ္ ေဆးထိုးလုပ္ငန္းအား ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ၿပီး ယခုႏွစ္ မတ္လ၂၂ ရက္မွ ၃၁ ရက္အထိ အသက္ကိုးလမွ ငါးႏွစ္အတြင္း ကေလးငယ္ ၆ ဒသမ ၄ သန္းအား၀က္သက္ကာကြယ္ေဆး ထပ္မံထိုးေပးမည္ျဖစ္၍ မပ်က္မကြက္ကာကြယ္ေဆးထိုးၾကရန္ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ႏိႈးေဆာ္ထား ေၾကာင္းသိရသည္။
