ေန႔စဥ္ခရီးသည္တင္ဘတ္စ္မ်ားျဖင့္ လႈပ္ရွားသြားလာေနၾကသည္ အမ်ိဳးသမီးထုအနက္မွ ငယ္ရြယ္ရွက္ေၾကာက္တတ္သည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အမ်ားဆံုးပစ္မွတ္
ထားကာ ေႏွာင့္ယွက္ျပဳမူမႈမ်ားမွာ မႀကံဳဖူးသူ၊ မသိသူမရွိသေလာက္ မ်ားျပားလ်က္ရွိေနဆဲျဖစ္သည္။
“ကၽြန္မတို႔တစ္ေယာက္တည္းမဟုတ္ဘူး။ သူငယ္ခ်င္းေတြ၊ အစ္မေတြ၊ ညီမေတြအားလံုးနီးပါး ႀကံဳဖူးၾကတယ္။ အသက္ငယ္ေလေလ ပိုၿပီးပစ္မွတ္ထားေလေလ။ သားေကာင္ျဖစ္ေလေလျဖစ္ေန တယ္။ ျပက္လံုးေတြမွာလည္း ဘတ္စ္ကားေပၚက ေထာက္လွမ္း ေရးေတြအေၾကာင္းကိုေျပာလာၾကပါၿပီ။ သတိထားဖို႔က မိန္းက
ေလးခ်ည္းရဲ႕ တာ၀န္မဟုတ္ဘဲ ေယာက္်ားေလးေတြလည္းပါ၀င္ရပါမယ္။ ကၽြန္မတို႔အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ခႏၶာကသူတို႔ေတြရဲ႕စိတ္ေျဖရာ ကိုယ္ခႏၶာမဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာ ေတြအခ်င္းခ်င္းကူညီဖို႔ ၀န္မေလးၾကသူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ဘတ္စ္ ကားေပၚမွာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ ကသာအဲဒီလိုခံခဲ့ရလို႔ ခရာေလးသာမႈတ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ေဘးက လူေတြကလည္း ခရာသံၾကားၿပီး ကူညီေပးၾကမယ္ဆိုရင္ ဒါမ်ိဳးျဖစ္ တာေတြကို တျဖည္းျဖည္းရပ္တန္႔ သြားႏိုင္မယ္ဆိုၿပီးေတာ့ လုပ္ျဖစ္တာပါ” ဟု Whistle for HelpCampaign တြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္သူ မထားထားက ေျပာၾကားသည္။
အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ထိပါးေစာ္ကားကာ ဣေႁႏၵပ်က္ ျပားေအာင္ျပဳ လုပ္ၾကသည့္ ဘတ္စ္ကားေပၚမွ အျပဳအမူဆိုးကို ရပ္တန္႔ေစႏိုင္ စြမ္းေသာငွာ စတင္လိုက္ေသာ အကူအညီေပးမည့္ခရာ (Whistle for Help) ဟူသည့္ ေဆာင္ရြက္မႈတစ္ခုကုိ စတင္ၿပီျဖစ္သည္။လုိင္းကားေပၚတြင္မဖြယ္မ ရာျပဳလုပ္ခံရသူအမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္မ်ား သာမက ၈ ႏွစ္ ၉ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးငယ္မ်ား၊ သီလရွင္မ်ားပင္ ျပဳလုပ္ခံရမႈမ်ားရွိေၾကာင္း အမ်ိဳးသမီးမ်ားဆိုင္ရာ အင္န္ဂ်ီအိုမ်ား မွသိရသည္။
“ဘတ္စ္ကားေပၚမွာ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္မိန္းကေလးနဲ႔အတူယွဥ္ၿပီး ေတာ့ အသက္အရြယ္ႀကီးတဲ့အမ်ိဳး သားတစ္ဦးကထိုင္ေနတယ္။ သူက ထိုင္ခံုလက္ရန္းကိုမီွၿပီးေမွာက္ အိပ္ေနတယ္။ သူ႔လက္တစ္ဖက္ကေတာ့ သူ႔မွာပါလာတဲ့ အိတ္ အမည္းႀကီးရဲ႕ေအာက္မွာထားလို႔ အိပ္ေနတဲ့ပံုစံနဲ႔။ ခဏၾကာေတာ့သူ႕ေဘးကထိုင္ေနတဲ့မိန္းကေလး က မ်က္ရည္ ေတြေတြက်ေနၿပီးေတာ့ ဘယ္သူ႔မွလည္းမၾကည့္ဘဲ ၿငိမ္ေနတယ္။ အဲဒါနဲ႔တစ္ခုခု ျဖစ္ ေနၿပီထင္ၿပီး လူႀကီးကိုင္ထားတဲ့ အိတ္ကို ဆြဲဖယ္လိုက္ေတာ့ အဲဒီ
လူႀကီးရဲ႕လက္က မိန္းကေလးရဲ႕ လံုခ်ည္ထဲမွာေရာက္ေနတယ္။ အဲဒါနဲ႕ ဆြဲထိုးပစ္ခဲ့ရတယ္။ အဲဒီမိန္းကေလးက မေျပာရဲမဆိုရဲနဲ႔ဘယ္ေလာက္ေတာင္ရွက္ေၾကာက္
ၿပီး ထိတ္လန္႔ေနမလဲ။ ဒီလိုမ်ိဳးအျဖစ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိေနလဲဆိုတာ မသိႏိုင္ဘူး”ဟု မိတ္ေဆြအမ်ိဳးသားတစ္ဦးႀကံဳေတြ႕ခဲ့ေသာ အျဖစ္အပ်က္တစ္ခုကို မထားထား
ကေျပာျပသည္။
ဘတ္စ္ကားမ်ားေပၚတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ဣေႁႏပ်က္ျပား ေအာင္ကိုယ္ထိလက္ေရာက္အ ေႏွာင့္အယွက္ျပဳျခင္းကို ခရီးသည္အခ်င္းခ်င္းျပဳလုပ္မႈမ်ားသာမက ခရီးသည္ အမ်ိဳးသမီးကိုကားေပၚ ဆြဲတင္သည့္ပံုစံျဖင့္ ရင္သားကို ကိုင္ျခင္း၊ မွီထားျခင္း၊ တင္ပါးကိုထိျခင္းမ်ားကို ယာဥ္ေနာက္လိုက္မ်ားက ျပဳလုပ္သည့္ျဖစ္စဥ္မ်ားလည္းရွိသည္။
Sexual Harassment ေခၚလိင္မႈဆိုင္ရာထိကပါးရိကပါးျပဳမူ ျခင္းကို ၿမိဳ႕တြင္း၊ နယ္ေ၀းသြား ဘတ္စ္ကားမ်ားေပၚတြင္သာမက ေနရာေဒသ၊ အေျခအေနမေရြးတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႀကံဳေတြ႕ေန ၾကရသည္။
ေရဒီယုိေခတ္၊ ကက္ဆက္ေခြေခတ္၊ စီဒီေခတ္မွသည္ ေခတ္မီ ေဖ်ာ္ေျဖေရးအသံုးအေဆာင္မ်ား ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မ်ားတြင္တပ္ဆင္လာၿပီးသည့္ေနာက္ပိုင္း ေဖ်ာ္ေျဖ ေရးသီးသန္႔သံုးစြဲမႈမ်ားရွိသလို ခရီးသည္ကို စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္၊ အရွက္ရေအာင္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားက ေခတ္မီလာသည့္အေျခ အေနႏွင့္နည္းတူ ျဖစ္ပြားမႈမ်ား လာသည္ဟုဆိုရမည္ျဖစ္သည္။ “အမ်ိဳးသမီးေလးေယာက္ေပမယ့္ တကၠစီသမားကိုသီခ်င္းကိုရပ္ပစ္ဖို႔၊ ကားကိုရပ္ေပးဖို႔ ေျပာဖို႔ ကို ဘယ္လိုမွေျပာလို႔မထြက္ေတာ့ဘူး။ အိမ္ျပန္ေနတယ္ဆိုတာေတာင္ ေမ့သြားတယ္။ တကၠစီေပၚမွာဖုန္းလာတာေတာင္ မကိုင္ရဲဘူးျဖစ္ခဲ့တယ္။ စကားေျပာဖို႔အသံကိုထြက္ မလာေတာ့တာ။ ဒီလိုမ်ိဳးမႀကံဳဘူး ေတာ့ လူကိုေနမထိထိုင္မသာနဲ႕ ရွက္တာပဲသိေတာ့တယ္။ ေနာက္ၿပီးပံုမွန္သြားေနက်လမ္းက မသြားဘဲ လမ္းေၾကာင္းရွည္တဲ့ဘက္ကို ေရြးေမာင္းၿပီး သီခ်င္းေတြကိုတစ္ပုဒ္ၿပီးတစ္ပုဒ္ ေက်ာ္ၿပီးဖြင့္ျပေတာ့တာပဲ။ အိမ္နားေရာက္တာေတာင္ ကားကိုခ်က္ခ်င္း မထြက္ေသးဘဲ လူေတြကိုအကဲခတ္ၾကည့္
ေနေသးတယ္”ဟုတကၠစီေပၚတြင္ညစ္ညမ္း သီခ်င္းဖြင့္ျပမႈႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ေသာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။
“တစ္ခါကလည္း တကၠစီေတြမွာ မဖြယ္မရာပံုေတြျပတယ္ ဆိုၿပီးၾကားေတာ့ တစ္ေယာက္တည္း တကၠစီမစီးရဲသေလာက္ပါပဲ။ လူတိုင္းကသိကၡာမဲ့သူေတြမဟုတ္ေပ မယ့္ကံဆိုးစြာနဲ႕ ႀကံဳရတဲ့အမ်ိဳး သမီးေတြလည္းအမ်ားႀကီးပါ။ တကၠစီတစ္ေယာက္တည္း မစီးရဲလို႔ ခရီးသည္ေတြအမ်ားႀကီးပါတဲ့ လိုင္းကားကို တက္စီးေတာ့လည္း စိတ္ဓာတ္မေကာင္းတဲ့သူေတြနဲ႕ ႀကံဳရတာပဲ။ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ ကို ေႏွာင့္ယွက္ခံေနရတာ ေတြ႕ ေနေပမယ့္စပယ္ယာေတြေကာ၊ ခရီးသည္အခ်င္းခ်င္းေကာ မကူညီဘဲမသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနတာမ်ိဳးလည္းႀကံဳရဖူးတယ္”ဟုအသက္ ၃၀ အရြယ္အိမ္ေထာင္ရွင္အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးကေျပာသည္။
“မိန္းကေလးေတြကလည္း ကားေပၚမွာဒီလိုမ်ိဳးႀကံဳရၿပီဆိုရင္ ေဘးလူကိုမေျပာရင္ေတာင္ ၿငိမ္မခံသင့္ပါဘူး။ ကိုယ္ကသူမဟုတ္တာလုပ္ေနတယ္ဆိုတာကို သိ
ေအာင္တစ္ခုခုေတာ့လုပ္ရမယ္။ မိန္းကေလးကၿငိမ္ခံေနတဲ့အခါက်ေတာ့ သူလုပ္ေနတာကိုလက္ခံၿပီးၿငိမ္ေနတယ္လို႔ထင္သြားႏိုင္တယ္။ တစ္ခုခုတံု႕ျပန္လိုက္မွထိပါးလို႔ မရမွန္းသိရင္ေရွာင္သြားၾကမွာပဲ”ဟုအ သက္ ၂၉ ႏွစ္အရြယ္ ကုမၸဏီ၀န္ထမ္းအမ်ိဳးသားတစ္ဦးက ဆိုသည္။ရဲ၀ံ့သည့္အမ်ိဳးသမီးရာခိုင္ႏႈန္းအခ်ိဳ႕က တြယ္ခ်ိတ္ေဆာင္ ထားျခင္း၊ ေဒါက္ဖိနပ္ႏွင့္နင္းျခင္း၊ တံေတာင္ႏွင့္တြက္ျခင္း စသည္ျဖင့္ နည္းလမ္းစံုျဖင့္ ကာကြယ္မႈျပဳသည္မ်ားလည္းရွိသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လက္ရွိျပဌာန္းထားသည့္ဥပေဒမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဣေျႏၵထိခိုက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ပါက အေရးယူႏိုင္ သည့္ဥပေဒမ်ားရွိေသာ္လည္း နစ္
နာသူႏွင့္ ျပဳလုပ္သူအမ်ားစုမွာ သိရွိမႈမရွိဟုဆိုသည္။အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား တစ္ဦးခ်င္းေရွ႕တြင္ျဖစ္ေစ၊ အမ်ားျပည္သူ ေရွ႕တြင္ျဖစ္ေစ ကာယိေျႏၵပ်က္ျပားေစေအာင္ ကိုယ္အမူအရာ ျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ ညစ္ညမ္း႐ုပ္ပံုမ်ား၊ ကဗ်ာ၊ စာမ်ားျပသျခင္း၊ ဗီဒီယို ႏွင့္ သီခ်င္းမ်ားဖြင့္ျပျခင္း၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ျပဳမူေစာ္ကားျခင္း စသည္တို႔ျပဳလုပ္ပါက ျပစ္မႈအလိုက္ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ ဥပေဒပုဒ္မ ၂၉၄၊ ၃၅၄၊ ၅၀၉ တို႔ျဖင့္အေရးယူ ခံႏိုင္သည္ဟု သိရသည္။
ရန္ကုန္တိုင္းအတြင္းဆိုပါက ရန္ကုန္ရဲဥပေဒ၊ ရဲအက္ပုဒ္မ ၄၁ (၅၁) ျဖင့္အမ်ိဳးသမီးကိုအရွက္ရေစေအာင္ မဖြယ္မရာျပသျခင္း၊ ျပဳလုပ္ျခင္းမ်ားကိုအေရးယူေဆာင္
ရြက္သည္ဟုသိရသည္။“ဒီလိုအျဖစ္အပ်က္ေတြက အရင္ေခတ္ေတြတည္းက ရွိခဲ့ရာက ခုေခတ္ထိကိုဆက္ၿပီး ရွိေနတယ္။အမႈဖြင့္တိုင္တန္းသူနည္းတယ္
လို႔ဆိုရာမွာ ခံရတဲ့အမ်ိဳးသမီးအျပင္ သက္ေသဆိုတာလည္း လိုအပ္တဲ့အတြက္ သက္ေသက စခန္းေတြ၊ တရား႐ံုးေတြအထိလိုက္ၿပီးအခ်ိန္ေပးလုပ္ရတဲ့အတြက္ မလုပ္ခ်င္
ၾကတာေတြလည္းရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီးတိုင္တန္းလိုက္လို႔ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာမယ့္ ျပႆနာေတြကိုေတြးၿပီး အမႈမဖြင့္ၾကတာမ်ိဳးေတြ လည္းရွိပါတယ္။ ျမန္မာမိန္း ကေလးအမ်ားစုက ရွက္ေၾကာက္တဲ့အတြက္ ၿငိမ္ခံေနရသလိုျဖစ္ေန တယ္။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ မတံု႕ျပန္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ ေဘးအနားက အမ်ိဳးသမီးႀကီးေတြ၊ ကားစပယ္ယာေတြ ကို အသိေပးအကူညီေတာင္းတာ မ်ိဳးေတြလုပ္သင့္တယ္။ တကၠစီေတြေပၚမွာ ညစ္ညမ္းဗီဒီယိုတို႔၊ သီခ်င္းတို႔ ဖြင့္ျပတာေတြကိုလည္းရဲတပ္ဖြဲ႕ကိုမွ မဟုတ္ပါဘူး၊ ယာဥ္
ထိန္းရဲကိုလည္း တိုင္ၾကားႏိုင္ပါတယ္”ဟုဒဂံုၿမိဳ႕နယ္မွ ရဲအရာရွိတစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။
“ဘတ္စ္ကားေတြေပၚမွာ ယာဥ္ေနာက္လိုက္က ဣေျႏၵပ်က္ျပားေအာင္ မဖြယ္မရာျပဳတယ္ဆိုရင္ မိန္းကေလးေတြအေနနဲ႔က တိုင္တန္းတာေတြျပဳလုပ္သင့္ ပါတယ္။ လက္ရွိမွာကို တိုင္တဲ့သူေတြလည္းရွိၿပီး စိစစ္အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္” ဟုမထသၿမိဳ႕တြင္းမွ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာသည္။ျမန္မာႏိုင္ငံ၏အေျခအေန၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ကိုက္ညီႏိုင္သည့္ အယဥ္ေက်းဆံုး၊အႏူးညံ့ဆံုးအျပဳ အမူတစ္ခုဟု ယူဆခ်က္ျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးထုအတြက္ ပထမေျခလွမ္းအျဖစ္ျပဳလုပ္သည့္အကူညီေပး
မည့္ ခရာ(၀ီစီ)လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကိုအမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုပါ၀င္သည့္ လုပ္အားေပးအဖြဲ႕၀င္ ၁၅၀ ေက်ာ္က ယခုလ ၇ရက္က ခရာမ်ား(Whistles)ႏွင့္လက္ကမ္းစာ
ရြက္ ၇၀၀၀ ေက်ာ္ကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ဘတ္စ္ကားမွတ္တိုင္ေနရာ ရွစ္ ခုတြင္ျဖန္႔ေ၀ေပးခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။
“၀ီစီမႈတ္တာက အေကာင္းဆံုး၊ အမွန္ဆံုး၊ အလုပ္သင့္ဆံုး အေျဖဆိုၿပီးလုပ္ၾကတာမဟုတ္ပါဘူး။ ဣေျႏၵပ်က္ရတဲ့အျပဳအမူ နဲ႔ႀကံဳရၿပီဆိုရင္ဘာလုပ္ပါတယ္။
ညာလုပ္ပါတယ္၊ ထုတ္ေျပာမယ့္အစား ၀ီစီမႈတ္လိုက္တယ္ဆိုတာနဲ႔ေႏွာင့္ယွက္ေနသူလည္း တန္႔သြားၿပီး အေျခအေနကိုၾကည့္ေတာ့မယ္။ ေဘးနားကလူေတြကလည္း အာ႐ံုစိုက္သြားမယ္။ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္က ၀ီစီမႈတ္တာေတြ႕မယ္၊ အခ်ိဳ႕လည္းလိုက္လုပ္ၾကမယ္ဆိုရင္ ဒီလိုလုပ္ဖို႔က ရွက္စရာလည္း မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ အဖြဲ႕အစည္း ေတြ၊ ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြကလည္အားေပးတိုက္တြန္းၾကမယ္ရင္ မိန္းကေလးေတြ ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့နဲ႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ၾကမွာပါ” ဟုလုပ္အားေပးေကာ္မတီ၀င္တစ္ဦးက ေျပာသည္။
ယခုလ ၇ ရက္လုပ္ေဆာင္ခ်က္၏ရလဒ္အရ အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုႀကိဳဆိုလက္ခံမႈမ်ား ရွိသျဖင့္ အကူအညီေပးမည့္ ခရာလုပ္ေဆာင္ခ်က္မွာ လာမည့္ကာလမ်ားအတြင္း ဆက္လက္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္သြားမည္ဟု ဆိုသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မိန္းကေလး တစ္ဦး၏ လည္ပင္းတြင္ခရာအဆင္တန္ဆာခ်ိတ္ဆြဲထားၿပီဆိုလွ်င္ ပစ္မွတ္ထားရန္ မလြယ္ကူေတာ့သည့္ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္းအက်င့္ပ်က္အမ်ိဳးသားမ်ား သတိခ်ပ္ရမည္ျဖစ္သည္။
